Kornea Hastalıkları ve Tedavisi – Göz Vakfı Hastaneleri

Kornea hastalıkları, gözün ön kısmındaki saydam tabakayı (kornea) etkileyen ve görmeyi bozabilen çeşitli durumları kapsar; tedavinin amacı korneanın saydamlığını ve düzgün yapısını koruyarak görmeyi mümkün olduğunca iyi düzeye getirmektir. Kornea göze gelen ışığı kıran en önemli tabaka olduğundan, buradaki bozulmalar görme kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Hakemli çalışmalara göre kornea saydamlığının bozulması (kornea opasitesi), dünya genelinde körlüğün önde gelen nedenleri arasında yer alır ve Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yaklaşık 6 milyon kişiyi körlük ya da orta-ileri görme kaybı düzeyinde etkilemektedir.

Göz Vakfı Hastaneleri’nde kornea hastalıkları; ilaç tedavisi, korneal çapraz bağlama, kornea içi halka ve kornea nakli gibi yöntemlerle hastaya göre değerlendirilir.

Korneada tedavi edilen başlıca hastalıklar

Kornea birimi, korneayı etkileyen pek çok hastalığın tanı ve tedavisini kapsar. Başlıca kornea hastalıkları şunlardır:

Keratokonus: Korneanın incelerek öne doğru sivrildiği (bombeleştiği), genellikle genç yaşta başlayan ilerleyici bir hastalıktır.
Kornea enfeksiyonları (keratit): Bakteri, virüs veya mantarların yol açtığı, ağrı ve görme bulanıklığıyla seyredebilen iltihaplanmalardır.
Kornea distrofileri: Kornea katmanlarını etkileyen, kalıtsal yapısal bozukluklardır.
Kuru göz (göz kuruluğu): Gözyaşı film tabakasının yetersizliğiyle korneanın etkilendiği yaygın bir durumdur.
Kornea yaralanmaları ve yara izi (skar): Travma, yanık veya enfeksiyon sonrası korneada kalıcı bulanıklık gelişebilir.

Kornea hastalıkları nasıl teşhis edilir?

Kornea hastalıklarının tanısı, biyomikroskop ile yapılan ayrıntılı kornea muayenesiyle başlar; gerekli durumlarda ileri yöntemler kullanılır. Kornea topografisi, korneanın yüzey haritasını çıkararak özellikle keratokonusun erken tanısında ve takibinde belirleyici rol oynar; kornea kalınlığını ölçen pakimetri ise tedavi planlamasında kullanılır. Enfeksiyon şüphesinde etkeni belirlemek için ek tetkikler istenebilir.

Kornea hastalıkları nasıl tedavi edilir?

Kornea hastalıklarının tedavisi; hastalığın türüne, evresine ve görme üzerindeki etkisine göre ilaç, korneayı güçlendiren ve şekillendiren yöntemler ya da cerrahi ile planlanır. Tedavinin amacı, korneanın saydamlığını korumak ve görmeyi mümkün olan en iyi düzeye getirmektir. Keratokonus gibi yapısal hastalıklarda hastalığın seyri kişiden kişiye değiştiğinden tedavi kişiye özel planlanır; amaç ilerlemeyi durdurmak ve kişinin günlük yaşamını rahatça sürdürebileceği görme kalitesini sağlamaktır.

İlaç tedavisi

Kornea enfeksiyonlarında (keratit) tedavi, etkene göre seçilen antibiyotik, antiviral veya antifungal damlalarla yürütülür; iltihabı baskılamak için ek damlalar gerekebilir. Kuru gözde gözyaşı film tabakasını desteklemek için yapay gözyaşı ve nem koruyucu tedaviler kullanılır. Erken ve doğru ilaç tedavisi, korneada kalıcı hasar gelişmesini önlemek açısından önemlidir.

Korneal çapraz bağlama (crosslinking, CCL)

Korneal çapraz bağlama, ilerleyen keratokonusta hastalığın ilerlemesini durdurmak için öne çıkan yöntemdir. Bu nedenle hastalığın evresi ve görme düzeyi ne olursa olsun, ilerleme saptanan hastalarda ilk tedavi seçeneği olarak değerlendirilir. Tedavide riboflavin (B2 vitamini) damlatıldıktan sonra korneaya ultraviyole-A ışını uygulanır; bu işlem kornea içindeki kollajen lifler arasındaki bağları artırarak korneayı güçlendirir.

İşlem damla anesteziyle uygulanır; göze kesi yapılmaz ve enjeksiyon gerekmez. Anestezinin ardından korneanın en dış tabakası (epitel) soyulur, belirli aralıklarla riboflavin damlatılır ve ardından ultraviyole-A ışını uygulanır. İşlem sonunda göz antibiyotikli pomatla kapatılır. Temel amaç ilerlemeyi durdurmaktır; bazı hastalarda görmede kısmi iyileşme de görülebilir. İyileşme süreci ortalama iki gündür.

Kornea içi halka (Keraring, Intacs)

Kornea içi halkalar, keratokonusta bozulan korneanın şeklini düzeltmek amacıyla kornea içine yerleştirilen saydam, doku uyumlu segmentlerdir. Damla anesteziyle, femtosaniye lazer yardımıyla kornea içinde bir tünel oluşturulur; yaklaşık on saniye süren bu işlemin ardından halka segmentleri tünele yerleştirilir ve işlem sonrasında gözün kapatılması gerekmez. Halkalar ömür boyu gözde kalabildiği gibi gerektiğinde çıkarılabilir; kontakt lens gibi takıp çıkarmaya gerek yoktur. Amaç, korneanın eğriliğini azaltarak ışığın daha doğru odaklanmasını ve görmenin iyileşmesini sağlamaktır. Göz Vakfı Hastaneleri’nde kornea içi halka uygulaması 2006 yılından bu yana yapılmaktadır ve gerektiğinde korneal çapraz bağlama ile birlikte uygulanabilir.

Kontakt lens ile görme rehabilitasyonu

Keratokonusta gözlükle yeterli görme sağlanamadığında, korneanın bozulan yüzeyini telafi eden kontakt lensler görmeyi iyileştirebilir. Hastalığın evresine göre yumuşak, hibrit, sert gaz geçirgen veya skleral lensler tercih edilebilir. Kontakt lensler görmeyi destekler ancak hastalığın ilerlemesini durdurmaz; bu nedenle lens kullanan hastaların düzenli takibi ve gerektiğinde çapraz bağlama tedavisi önemlidir. Çapraz bağlama tedavisinden sonra da iyi bir görme için kontakt lens kullanımına devam edilebilir.

Kornea nakli (keratoplasti)

Korneanın saydamlığını ya da düzgün yapısını kalıcı olarak yitirdiği ileri durumlarda — ileri evre keratokonus, ağır enfeksiyon veya yaralanma sonrası yara izi, bazı kornea distrofileri — kornea nakli gündeme gelir. Bu ameliyatta bozulmuş kornea, bağışlanan sağlıklı bir kornea dokusuyla değiştirilir. Halk arasında “göz nakli” denilse de tüm göz değil, yalnızca kornea tabakası değiştirilir.

Ameliyatta bağışlanan sağlıklı korneadan daire şeklinde bir parça çıkarılır ve hastanın korneasından alınan aynı büyüklükteki alana yerleştirilerek dikilir; işlem tercihen genel anestezi altında gerçekleştirilir. Hastalığın derinliğine göre korneanın tüm katmanlarının değiştirildiği tam kat (penetran) ya da yalnızca etkilenen katmanların değiştirildiği tabakalı (lameller) yöntemler uygulanabilir.

Göz Vakfı Hastaneleri’nde kornea tedavisi

Göz Vakfı Hastaneleri, 1984’ten bu yana göz sağlığı alanında hizmet veren bir vakıf kuruluşudur ve kornea hastalıklarının tanı ve tedavisini İstanbul’da (Bayrampaşa Göz Hastanesi, Beria Turaç İdealtepe Göz Merkezi) ve Bursa’da (Nilüfer Göz Merkezi) sunmaktadır. Merkezlerimizde akademik göz hastalıkları uzmanlarından oluşan bir kadro görev yapmaktadır. Keratokonus gibi ilerleyici hastalıklarda yaklaşımımız; kornea topografisiyle erken tanı, düzenli takip ve hastaya uygun tedavi yönteminin seçilmesi esasına dayanır.

Kornea hastalıklarının tanı ve tedavisi, Göz Vakfı Hastaneleri’nin göz hastalıkları uzmanlarından oluşan akademik kadrosu tarafından yürütülür. Merkezlerimizde görev yapan hekimlerimizi Hekimlerimiz sayfasından inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Keratokonus körlüğe yol açar mı?

Keratokonus genellikle tam körlüğe yol açmaz; ancak tedavi edilmediğinde ileri evrede ciddi görme kaybına neden olabilir. Erken tanı ve korneal çapraz bağlama, hastalığın ilerlemesini durdurmada önemlidir.

Korneal çapraz bağlama (crosslinking) ameliyat mıdır, ağrılı mıdır?

Çapraz bağlama, göze kesi veya enjeksiyon yapılmadan, damla anesteziyle uygulanan bir işlemdir; amacı keratokonusun ilerlemesini durdurmaktır. İyileşme süreci ortalama iki gündür.

Keratokonusta gözü ovuşturmak zararlı mıdır?

Evet; gözü sık ve sert ovuşturmak keratokonusun ilerlemesini hızlandırabileceğinden bundan kaçınılması önerilir.

Kornea nakli (göz nakli) nedir?

Halk arasında “göz nakli” denilen işlem keratoplastidir; tüm göz değil, yalnızca bozulmuş kornea tabakası bağışlanan sağlıklı bir korneayla değiştirilir. Ameliyat tercihen genel anestezi altında yapılır.

Kontakt lens keratokonusu tedavi eder mi?

Hayır; kontakt lensler keratokonusta görmeyi iyileştirir ancak hastalığın ilerlemesini durdurmaz. İlerleme varsa çapraz bağlama gibi tedaviler gerekebilir.