Bu sayfada gözlerinizi evde ön değerlendirmeden geçirebileceğiniz iki test yer alır: renk görme kusurlarını değerlendiren İshihara testi ve sarı nokta (makula) hastalıklarının erken belirtilerini gösterebilen Amsler testi. Her ikisi de birkaç dakika sürer ve herhangi bir araç gerektirmez.
Bu testler bir ön değerlendirmedir; tanı yerine geçmez. Ekran parlaklığı, renk ayarları ve baktığınız mesafe sonucu etkileyebilir. Sonucunuz normal çıksa bile şikâyetiniz varsa, normal çıkmasa bile telaşlanmadan bir göz hekimine başvurmanız gerekir.
Renk körlüğü testi (İshihara testi) nasıl yapılır?
Aşağıdaki renkli dairelerin her birinde noktalardan oluşan bir sayı gizlidir. Testi yaparken:
- İyi aydınlatılmış bir odada, ekrana yaklaşık 70–75 cm mesafeden bakın.
- Normalde kullandığınız gözlük veya kontakt lensi takın.
- Her daireye birkaç saniyeden uzun bakmayın; ilk gördüğünüz sayıyı not edin.
- Ekranda gece modu veya renk filtresi açıksa kapatın; bu ayarlar sonucu doğrudan değiştirir.
Her görselin altında, normal renk görmeye sahip bir kişinin hangi sayıyı gördüğü ve kırmızı-yeşil renk kusuru olan bir kişinin bunu nasıl algıladığı yazılıdır. Gördüğünüz sayılar bu açıklamalarla uyuşmuyorsa kırmızı-yeşil renk görme kusuru söz konusu olabilir.
Renk körlüğü çoğunlukla doğuştandır ve kalıtsaldır; erkeklerde kadınlara göre belirgin biçimde daha sık görülür. Doğuştan renk görme kusurunun ilerleyici bir yanı yoktur. Buna karşılık sonradan ortaya çıkan renk algısı değişiklikleri optik sinir veya retina hastalıklarının belirtisi olabilir; bu durumda gecikmeden hekime başvurulmalıdır.
Amsler testi ile sarı nokta (makula) kontrolü
Yanda görülen şemayı iyi aydınlatılmış bir odada, uygun okuma mesafesinde ve ortadaki nokta tam göz hizasına gelecek şekilde karşınıza alınız. Normalde okumak için kullandığınız gözlük yada kontakt lens varsa takınız.
Bir gözünüzü elinizle kapatın ve açık olan gözle tam ortadaki noktaya odaklanın. Şemada yeralan büyük karenin her 4 köşesini de görüp görmediğinize dikkat edin. Her iki gözünüz için ayrı ayrı uygulamayı tekrarlayın. Eğer her köşeyi göremiyor yada çizgilerde dalgalanma, kırılma, bulanıklık görüyorsanız, sizde yaşa bağlı makula dejenerasyonu hastalığı belirtileri var olabilir. En kısa zamanda Retina Hastalıkları uzmanı bir göz hekimine başvurun.
Göz testi tablosu (Snellen) nasıl okunur?
Göz hekimliğinde görme keskinliği, harflerin giderek küçüldüğü Snellen tablosu ile ölçülür. Tablo genellikle 5–6 metre mesafeden okutulur ve her sıra bir görme düzeyine karşılık gelir.
Sonuç çoğunlukla kesirli biçimde yazılır. 10/10 (bazı ülkelerde 20/20 olarak ifade edilir) tam görme keskinliği anlamına gelir. 5/10 ise normal bir gözün 10 metreden okuyabildiği satırı sizin ancak 5 metreden okuyabildiğinizi gösterir.
Görme keskinliğinin düşük çıkması tek başına bir hastalık anlamına gelmez; çoğu zaman gözlük ya da lensle düzeltilebilen bir kırma kusurunu (miyopi, hipermetropi, astigmat) işaret eder. Gözlükle düzeltildikten sonra da düşük kalan görme keskinliği ise katarakt, sarı nokta hastalığı veya göz tansiyonu gibi durumların araştırılmasını gerektirir.
Telefonda veya bilgisayarda yapılan göz testleri güvenilir mi?
Ekranda yapılan testler bir farkındalık aracıdır, ölçüm aracı değildir. Başlıca nedenleri şunlardır:
- Ekran boyutu ve çözünürlüğü cihazdan cihaza değişir; harflerin gerçek boyutu standart değildir.
- Göz ile ekran arasındaki mesafe kontrol edilemez.
- Parlaklık, kontrast ve renk ayarları özellikle renk testlerinin sonucunu doğrudan etkiler.
- Gözlük numarası ölçümü (refraksiyon) yalnızca cihazla ve hekim muayenesiyle yapılabilir.
Bu nedenle ekranda yapılan bir test “bir şeyler değişmiş olabilir mi?” sorusuna fikir verir; numara ya da tanı bildirmez.
Miyopi, hipermetropi ve astigmat evde anlaşılır mı?
Kırma kusurlarının evde kesin olarak ölçülmesi mümkün değildir; ancak bazı belirtiler yönlendirici olabilir:
- Miyopi: uzak net görülemez, yakın nettir. Tabela, tahta veya televizyonu seçebilmek için gözleri kısma alışkanlığı tipiktir.
- Hipermetropi: özellikle yakın çalışmada zorlanma, okurken baş ağrısı ve göz yorgunluğu görülebilir.
- Astigmat: hem uzakta hem yakında bulanıklık, ışıkların etrafında yayılma ve gece araç kullanırken zorlanma tarif edilir.
Bu belirtilerden biri size uyuyorsa kesin numaranın belirlenmesi için göz muayenesi gerekir. Ayrıntılı bilgi için astigmat ve hipermetropi içeriklerimize bakabilirsiniz.
Test sonucunuz ne anlama geliyor, ne zaman hekime başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda bekletmeden bir göz hekimine başvurmanız önerilir:
- Amsler testinde çizgilerde dalgalanma, kırılma, bulanıklık veya boş alan görüyorsanız,
- Renk algınızda daha önce olmayan bir değişiklik fark ettiyseniz,
- Görmeniz kısa süre içinde azaldıysa ya da tek gözde ani bir bozulma olduysa,
- Göz ağrısı, ışık çakmaları veya uçuşan cisimlerde ani artış gibi şikâyetleriniz varsa.
Şikâyetiniz olmasa bile düzenli göz muayenesi önemlidir. Göz tansiyonu (glokom) ve sarı nokta hastalığı gibi durumlar uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir; bu hastalıklarda erken tanı, korunabilecek görmeyi belirleyen en önemli etkendir.
Göz Vakfı Hastaneleri Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.
