Femtosaniye lazer, göz cerrahisinde bıçak kullanmadan çok hassas kesiler oluşturmayı sağlayan bir lazer teknolojisidir. Miyop, hipermetrop ve astigmat gibi kırma kusurlarının tedavisinde kullanılan lazer yöntemlerinin önemli bir parçasıdır. Bu yazıda femtosaniye lazerin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, göz cerrahisinde hangi işlemlerde kullanıldığını ve avantajlarını bulacaksınız. Lazerle görme kusuru düzeltmenin yöntemlerini karşılaştırmak için göz lazer çeşitleri içeriğimize de bakabilirsiniz.
Femtosaniye lazer nedir ve nasıl çalışır?
Femtosaniye lazer, saniyenin katrilyonda biri kadar kısa atımlarla çalışan bir lazer sistemidir. Bu kadar kısa atımlar sayesinde, lazerin uygulandığı noktada oluşan ısı komşu hücrelere yayılmaz; enerji yalnızca odaklandığı noktada etkili olur ve hedef dışındaki dokular en az düzeyde etkilenir. Bu özellik, çok düzgün ve pürüzsüz kesiler yapılabilmesini sağlar.
Kızılötesi dalga boyu sayesinde femtosaniye lazer ışını, saydam ortamlardan geçebilir. Gözün şeffaf ön tabakası olan korneanın içinde, 1-3 mikron büyüklüğünde, karbondioksit ve su içeren küçük kabarcıklar oluşturur. Bu kabarcıklar dokunun kontrollü biçimde ayrışmasını sağlar ve böylece bıçağa göre daha hassas, hızlı ve öngörülebilir bir kesi elde edilir. Tüm işlem bilgisayar kontrolünde yürütülür.
Femtosaniye lazer göz cerrahisinde nerelerde kullanılır?
Femtosaniye lazer, tek bir işleme özgü değildir; göz cerrahisinde birçok farklı uygulamada kullanılır. Başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Fleb oluşturma: LASIK’te korneadaki flebin bıçak yerine lazerle hazırlanmasında kullanılır; bu yönteme femtolasik (bıçaksız lasik) denir.
- Flepsiz lentikül çıkarma: Fleb oluşturmadan, küçük bir kesiyle yapılan SMILE lazer tedavisi de femtosaniye lazerle gerçekleştirilir.
- Kornea işlemleri: Kornea nakli (keratoplasti), korneal halka/implant yerleştirme ve astigmatik keratotomi gibi işlemlerde kullanılabilir.
- Katarakt cerrahisi: Katarakt ameliyatının bazı aşamalarının standart hale getirilmesinde femtosaniye lazer teknolojisinden yararlanılabilir.
Bu geniş kullanım alanı, femtosaniye lazeri modern göz cerrahisinin temel teknolojilerinden biri haline getirir.
Femtosaniye lazerin avantajları nelerdir?
Femtosaniye lazerin en önemli avantajı, kesinin bıçak yerine lazerle ve öngörülebilir biçimde oluşturulmasıdır. Bu da bıçaklı (mikrokeratom) yöntemde görülebilen bazı sorunların seyrekleşmesini sağlar. Hakemli çalışmalar, femtosaniye lazerle oluşturulan fleblerin kalınlık öngörülebilirliği ve tekrarlanabilirliği bakımından mekanik bıçağa göre daha üstün olduğunu gösterir.
Öne çıkan avantajları şöyle özetlenebilir:
- Kişiye özel, istenilen kalınlık ve şekilde kesi oluşturulabilir; bu sayede kornea kalınlığı sınırda olan bazı hastalarda da işlem uygulanabilir.
- Kesi yüzeyi daha pürüzsüz olduğu için tedavi sonrası daha az ışık sapması (aberasyon) gelişir.
- Kornea biyomekaniği daha iyi korunur.
- Göz kuruluğu riski daha düşüktür; yapılan randomize bir çalışmada LASIK’e bağlı göz kuruluğu femtosaniye flepli gözlerde %8, bıçaklı mikrokeratom grubunda %46 oranında bildirilmiştir.
- İşlem ağrısızdır ve genellikle daha rahat geçer.
Sık Sorulan Sorular
Femtosaniye lazer, saniyenin katrilyonda biri kadar kısa atımlarla çalışan bir lazer teknolojisidir. Bu kısa atımlar sayesinde ısı komşu dokuya yayılmaz ve yalnızca hedef noktada çok hassas bir kesi oluşur. Kornea içinde oluşturduğu mikron boyutundaki kabarcıklar dokuyu kontrollü biçimde ayırarak bıçaksız kesi sağlar.
Bıçaklı (mikrokeratom) yöntemde kesi mekanik bir bıçakla yapılırken, femtosaniye lazerde ışıkla ve bilgisayar kontrolünde yapılır. Lazerle oluşturulan kesi daha öngörülebilir ve düzenlidir; bu da bıçaklı yöntemde görülebilen bazı fleb sorunlarının azalmasını sağlar. Ayrıca göz kuruluğu riski femtosaniye lazerde daha düşüktür.
Femtosaniye lazer; LASIK’te fleb oluşturmada (femtolasik), flepsiz SMILE yönteminde, kornea nakli ve korneal halka gibi kornea işlemlerinde ve katarakt cerrahisinin bazı aşamalarında kullanılır. Bu yönüyle tek bir ameliyata değil, birçok göz cerrahisi işlemine hizmet eden bir teknolojidir.
Femtosaniye lazerin atımları çok kısa olduğu için oluşan enerji yalnızca odaklandığı noktada etkili olur ve hedef dışındaki dokular en az düzeyde etkilenir. Bu özellik, işlemin hassas ve kontrollü olmasını sağlar. Her cerrahi işlemde olduğu gibi uygunluk değerlendirmesi muayeneyle yapılır.
